كوردى

100 ساڵ بە سەر کۆتاییهاتنی جەنگی یەکەمی جیهانیدا تێپەڕدەبێت

قناة رووداو Rudaw
مصدر الخبر / قناة رووداو Rudaw

رووداو – هەولێر

100 ساڵ بە سەر کۆتاییهاتنی جەنگی یەکەمی جیهانیدا تێپەڕدەبێت، ئەو جەنگە کە ماوەی چوار ساڵی خایاند و بووە هۆی کوژران و برینداربوونی نزیکەی 40 ملیۆن کەس، هەر بەهۆی ئەو جەنگەوە چەند دەوڵەت و ئیمپراتۆریەتێک لەبەریەک هەڵوەشانەوە و دەوڵەتی نوێ دروستبوو، سنوورەکان گۆڕانکارییان بەسەرداهات و کوردستانیش لەدوای جەنگەوە بەسەر سێ وڵاتی تورکیا، عێراق و سووریا دابەشکرا. 

رۆژی 28ی حوزەیرانی 1914 فرانز فێردیناند، میراتگری دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی نەمسایی- هەنگاری و هاوژینەکەی لە سەرایڤۆ لەلایەن گەنجێکی بۆسنییەوە تەقەیان لێکرا و کوژران.  ئەو رووداوە زنجیرەیەک رووداوی پێکەوەگرێدراوی بەدوادا هات و ئەنجامەکەی بریتیبوو لە هەڵگیرسانی جەنگی یەکەمی جیهانی. 

سەربازەکان لە سەرانسەری ئەوروپادا روویانکردە بەرەکانی جەنگ و رۆژ لە دوای رۆژیش جەنگەکە گەورەتر دەبوو. 

لە 4ی ئابی 1914دا بەریتانیا شەڕی دژی ئەڵمانیا راگەیاند و لە ناوەندی ئابی هەمان ساڵیشدا ئەڵمانیا هێرشەکانی بۆ سەر برۆکسل دەستپێکرد. 

زۆربەی کوشتن و وێرانکارییەکان لە “بەرەی رۆژئاوا” لە بەلجیکا و فەرەنسا روویاندا، بەڵام جوگرافیای ئەو کاتەی جیهان جیاواز بوو، بۆیە سەربازی وڵاتانی وەک هیندستانیش دەهێندرانە بەرەکانی جەنگ. 

لە کریسمسی 1914دا ئاگربەستێکی نافەرمی لە هەندێک شوێن راگەیێندرا، بەڵام زوو شەڕ دەستپێکردەوە و تاوەکو کۆتاییهاتنی، ئاماری سەرسوڕهێنەر تۆمارکران. لەوانەش  کوژران و برینداربوونی نزیکەی 40 ملیۆن کەس، کە نزیکەی هەشت ملیۆنیان سڤیل بوون.

جەنگەکە ئەنجامی گەورەشی هەبوو، لەوانەش کەوتنی ئیمپراتۆرییەتەکانی ئەوروپای وەک ئەڵمانیا، رووسیا، عوسمانی و نەمسایی- هەنگاری و دامەزراندنی دەوڵەتی نوێ لە ئەوروپا و رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، بەڵام کوردستان لە ناو ئەو دەوڵەتانەدا نەبوو. 

کورد نەک نەبووە دەوڵەت بەڵکو بەسەر چوار وڵاتدا دابەشکرا، تەواوی ئەو وڵاتانەی کوردستانی گەورەیان بەسەردا دابەشکرا شێوازێكی رێکوپێکی بەڕێوەبردنیان پەیڕەو نەکرد کە تێیدا کورد ببێتە خاوەنی مافەکانی. کوردیش لە سەر خەباتەکانی بۆ بەدەستهێنانی مافەکانی بەردەوامبوو، تاوەکو ئێستاش لە هەر پارچەیەک لەسەر خەباتی خۆی بەردەوامە.

Tu dikarî ev nûçe ji çavkaniya xwendin , Rudaw

عن مصدر الخبر

قناة رووداو Rudaw

قناة رووداو Rudaw

أضف تعليقـك